Wat?

Het Ambulant Centrum De Kiem is een project gestart om cocaïnegebruikers te behandelen volgens een methode getest in de Verenigde Staten en Nederland. Omdat deze vorm van behandeling nieuw is in België, willen we nagaan of deze ook hier kan toegepast worden. Bovendien willen we weten of deze nieuwe methode beter is dan de standaard ambulante begeleiding van het Ambulant Centrum De Kiem. Dit wordt wetenschappelijk onderzocht in samenwerking met de Universiteit Gent.

De nieuwe methode noemt “Community Reinforcement Approach (CRA) + Vouchers (beloningspunten)”. Het doel van deze CRA+Vouchers behandeling is stoppen met cocaïnegebruik. De behandeling is er op gericht veranderingen aan te brengen in je levensstijl en dit leven weer te leren waarderen. We realiseren dit doel via het belonen van gedragsveranderingen.

De beloningen of vouchers worden verdiend door clean te blijven. Om dit te controleren, gebruiken we speekseltesten. Als er geen sporen van cocaïne zijn dan krijg je een voucher die staat voor een geldbedrag. Deze vouchers of punten zijn inwisselbaar voor bepaalde bonnen. Wat je daar mee koopt bepaal je zelf, in overleg met je therapeut. Het mag natuurlijk niets met cocaïne of andere drugs te maken hebben.

Wie?

Voor deze behandeling is De Kiem op zoek naar druggebruikers die:

• minstens 18 jaar zijn;
• cocaïne misbruiken of ervan afhankelijk zijn (op welke manier dan ook);
• willen stoppen met cocaïnegebruik en gemotiveerd zijn;
• bereidwillig en in staat zijn om tenminste 1 tot 3 keer per week voor behandeling of een speekseltest naar De Kiem te komen;
• De Nederlandse taal begrijpen

Hoe?

We willen zestig cliënten bereiken die tijdens de intake worden verdeeld over de twee behandelingsvormen: CRA + Vouchers of de standaard ambulante begeleiding.

Welke behandeling je krijgt, hangt af van een loting die wordt uitgevoerd door een onafhankelijk onderzoeker van de Universiteit Gent. Dit wil zeggen dat de hulpverleners van het Ambulant Centrum De Kiem geen invloed hebben op deze loting.

Tijdens de intake nemen we vragenlijsten af om een zicht te krijgen op jouw verslavingsgeschiedenis, jouw kwaliteit van leven en jouw motivatie voor behandeling. De gegevens die verzameld worden, zullen volgens de voorschriften van de wet op de privacy zorgvuldig en strikt vertrouwelijk behandeld worden en anoniem verwerkt. Als deelnemer kan je ook elk moment stoppen met de behandeling.

De behandeling

Afhankelijk van de behandeling die je gaat volgen, kan je het volgende verwachten.

v CRA+Vouchers

De CRA+Vouchers methode is een behandeling die zes maanden duurt. Gedurende de eerste drie maanden heb je elke week twee sessies van één uur bij de CRA-therapeut. Indien nodig kan je tussendoor ook contact nemen via mail of via korte telefoongesprekken. Gedurende de laatste drie maanden wordt dit per week één sessie van één uur.

Tijdens de gesprekken kijken we naar je hulpvraag en behoeften. Dit kan gaan over werk, tijdsbesteding, huisvesting, kinderopvang, relatie, omgeving en dergelijke. Daarnaast wordt ook de functie of betekenis van je gebruik besproken en word je geleerd hoe drugs te weigeren en om te gaan met risicosituaties. De veranderingen die je zelf wil bereiken of de doelen die je nastreeft, leggen we samen vast in een behandelingsplan.

De kleine stapjes richting verandering van je levensstijl worden beloond. Om deze beloning te kunnen geven, baseren we ons op cocaïnevrije speekselmonsters. Tijdens de eerste drie maanden gebeuren deze controles drie maal per week, gedurende de laatste drie maanden twee maal per week.

Na elke controle die geen sporen van cocaïne bevat, worden punten verdiend. Deze punten of vouchers zijn inwisselbaar voor bepaalde bonnen (nooit cash geld) die je op voorhand samen met de therapeut bepaalt. Dit kan gaan over CD-bonnen, bioscoopbonnen, voedingsbonnen, relaxatiebonnen (o.a. sauna, yoga), fitnessabonnement, educatief materiaal, … In totaal kan je zo een maximum van 1268.75 euro aan beloningen verdienen gedurende de termijn van de behandeling. Het niet laten controleren van speeksel wordt gezien als een positief staal op cocaïne en levert geen beloning of punten op.

Na drie, zes en negen maanden na de eerste ontmoeting komt een onderzoeker van de Universiteit Gent een evaluatiegesprek en speekselcontrole afnemen van jou. Deze persoon zal aan de hand van een aantal vragenlijsten proberen duidelijk te krijgen hoe het nu met jou gaat. Deze vragenlijsten gaan onder andere over cocaïnegebruik en de tevredenheid over de behandeling. Wanneer je aan deze gesprekken deelneemt, krijg je een tegoedbon van 10 €.

v Standaardbehandeling

De standaardbehandeling in het Ambulant Centrum De Kiem houdt in dat je, gedurende een periode van zes maanden, wekelijks een gesprek voert met een therapeut. Er wordt getracht het gebruik te stoppen of onder controle te krijgen en terugval te voorkomen. Je wordt op psychosociaal, administratief en juridisch vlak ondersteund en begeleid. Daarnaast is er aandacht voor jouw sociale situatie (tewerkstelling, huisvesting, tijdsinvulling, ...) en jouw relationele context (ouders, partner, ...). We maken duidelijke afspraken betreffende de doelstellingen, de termijn en de frequentie van de begeleiding.

Ook in de standaardbehandeling komt een onderzoeker van de Universiteit Gent na drie, zes en negen maanden een evaluatiegesprek en speekselcontrole afnemen van jou.

Deze persoon zal aan de hand van een aantal vragenlijsten proberen duidelijk te krijgen hoe het nu met jou gaat.

Deze vragenlijsten gaan onder andere over cocaïnegebruik en de tevredenheid over de behandeling. Wanneer je aan deze gesprekken deelneemt, krijg je een tegoedbon van 10 €.

Kostprijs?

Beide behandelingen zijn gratis voor de cliënt.

Waar?

De therapiesessie en urine- en/of speekselcontroles gaan door in het Ambulant Centrum De Kiem, Kortrijksesteenweg 185 in Gent.

Vragen over de behandeling en aanmelding

Indien je vragen hebt of geïnteresseerd bent in een behandeling voor je cocaïnegebruik, kan je altijd contact opnemen.

Ambulant Centrum De Kiem

Véronique Hauglustaine en Luca Littera

Kortrijksesteenweg 185 - 9000 Gent - Tel: 09/245.38.98 - This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

Zoals we recent in het nieuws kunnen vernemen, lokt het gebruik van cocaïne en de impact hiervan veel reacties uit. Volgens de gegevens van de Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen blijkt dat cocaïne gebruikt wordt door verschillende mensen uit alle lagen van de bevolking en om zeer uiteenlopende redenen. In bepaalde settings wordt het gebruik van cocaïne zelfs genormaliseerd. Cocaïne heeft als effect een krachtige, kortwerkende stimulans van het centraal zenuwstelsel. Het beloningscentrum, een zone in de hersenen, speelt hierin een belangrijke rol.

Volgens recente cijfers (2007) van de VVBV (Vlaamse Vereniging behandelingscentra verslavingszorg) zijn minstens 16 % van de aanvragen van de cliënten bij ambulante centra gerelateerd aan cocaïnegebruik. Niettegenstaande deze gunstige instroomtendens, blijken heel wat cocaïnegebruikers getypeerd te kunnen worden als “draaideurcliënten” en lijkt de drop-out en het herval van deze cliëntengroep beduidend hoog te zijn. Deze tendens stelt de ambulante drughulpverlening danig op de proef in termen van een passend aanbod dat optimaal afgestemd is op de noden van cocaïnegebruikers.

De medewerkers van het Ambulant Centrum De Kiem hebben deze bevindingen ter harte genomen en zijn de tendens verder gaan exploreren. Via het ‘fonds ter bestrijding van verslavingen’ werd vorig jaar een verkennende studie verricht van relevante wetenschappelijke literatuur ter zake. Er werd in het bijzonder nagegaan of cocaïnegebruikers gebaat zijn met een specifiek programma dat optimaal afgestemd is op hun noden en behoeften. En zo ja, welk programma daartoe dan het meest aangewezen lijkt.

Diverse studies wijzen in dit verband in de richting van cognitief-gedragsmatige programma’s. De combinatie van ‘Community Reinforcement Approach’ (CRA) met ‘Contingency Management’ (CM) blijkt tot dusver de meest veelbelovende resultaten op te leveren voor cocaïnegebruikers. Deze methode, getest in de Verenigde Staten en Nederland, wijst uit dat cocaïnegebruikende cliënten langer in het programma blijven, minder frequent cocaïne gebruiken, minder depressief zijn en in het algemeen een beter psychisch welzijn vertonen.

Daarom is het Ambulant Centrum De Kiem met de steun van de Federale overheidsdienst ‘Volksgezondheid, veiligheid van de voedselketen en leefmilieu’ in december 2008 een project gestart om cocaïnegebruikers te behandelen volgens deze specifieke methode.

Omdat deze vorm van behandeling nieuw is in België, willen we nagaan of deze ook hier kan toegepast worden. Bovendien willen we weten of deze methode beter is dan de standaard ambulante begeleiding die het Ambulant Centrum van De Kiem aanbiedt. Deze doelstellingen worden wetenschappelijk onderzocht in samenwerking met de Universiteit van Gent.

De methodiek ‘CRA + Vouchers’ is een vorm van cognitieve gedragstherapie en gaat bijgevolg uit van de veronderstelling dat druggebruik een aangeleerd gedrag of aangeleerde gewoonte is. Het gedrag wordt aangeleerd doordat de cliënt heeft ervaren dat het uitgelokte gedrag in kwestie, zijnde cocaïnegebruik, bekrachtigd wordt. Niettemin kan cocaïnegebruik ook negatieve consequenties hebben. Deze treden eerder op langere termijn op en hebben derhalve weinig invloed op toekomstig cocaïnegebruik.

De therapievorm ‘Contingency Management’ is gebaseerd op een beloningssysteem, zoals ook het beloningscentrum dat geactiveerd wordt door het gebruik van cocaïne. Wanneer cliënten therapietrouw en drugvrij blijven, worden ze beloond met een waardebon. Deze bonnen kunnen geruild worden voor allerlei zaken die de gebruiker interesseert. Hoe verder men komt in de behandeling, hoe hoger de waarde wordt van deze tegoedbonnen.

Daarnaast is de ‘Community Reinforcement Approach’ een integrale behandeling die op verschillende onderdelen werkt, zoals: vaardigheidstraining, urinecontrole, terugvalpreventie, vergroting van therapietrouw, beloning van gewenst gedrag, training in het leggen en onderhouden van sociaal contact, verbeteren van zelfbeeld, hulp bij het zoeken naar werk, opleiding en vrijetijdsbesteding. In dit proces wordt veel belang gehecht aan de betrokkenheid van familie, vrienden en kennissen.

Het doel van deze CRA en Vouchers behandeling is stoppen met cocaïnegebruik. De behandeling is er op gericht veranderingen aan te brengen in de levensstijl van de cliënten en dit leven weer te leren waarderen. We realiseren dit doel via het belonen van de kleine stapjes richting gedragsverandering. Om deze beloning te kunnen geven, baseren we ons op cocaïnevrije speekseltesten. Als er geen sporen van cocaïne terug te vinden zijn dan krijgt de cliënt een voucher. Welke vouchers dat zijn wordt samen met de therapeut bij aanvang van de behandeling bepaald. Dit kan gaan over CD bonnen, bioscoopbonnen, voedingsbonnen, relaxatiebonnen (o.a. sauna, yoga), fitnessabonnement, educatief materiaal, … Het mag natuurlijk niets met cocaïne of andere drugs te maken hebben. In totaal kan men zo een maximum van 1268.75 euro aan beloningen verdienen gedurende de termijn van de behandeling.

De behandeling duurt zes maanden en is gratis. Gedurende de eerste drie maanden zijn er elke week twee sessies van één uur bij de CRA + Vouchers therapeut. Gedurende de laatste drie maanden wordt dit per week één sessie van één uur. Tijdens de gesprekken peilen we naar de hulpvraag en behoeften van de cliënt. Dit kan gaan over werk, tijdsbesteding, huisvesting, kinderopvang, relatie, omgeving en dergelijke. Daarnaast wordt ook de functie of betekenis van het gebruik besproken en wordt er geleerd hoe drugs te weigeren en om te gaan met risicosituaties. De veranderingen die de cliënt wil bereiken of de doelen die hij/zij nastreeft, worden samen met de therapeut in een behandelingsplan vastgelegd.

Het geven van beloningen aan druggebruikers om te stoppen met cocaïnegebruik, kan in eerste instantie op veel onbegrip en weerstand stuiten. Het toekennen van beloningen om een bepaald gedrag te laten toenemen, klinkt al veer minder vreemd in onze oren. Het toekennen van beloningen is immers alom tegenwoordig in onze samenleving en blijkt succesvol te zijn. Kijken we maar naar de opvoeding van kinderen, het onderwijs en het bedrijfsleven.

Waarom zou dit dan geen stimulans kunnen betekenen om te stoppen met drugs te gebruiken? We zijn ervan overtuigd dat een combinatie van toekennen van beloningen en een intensieve behandeling, waarbij in overleg met de cliënt de levensstijl in positieve zin omgebogen wordt, een meerwaarde kan betekenen om op de stijgende tendens van cocaïnegebruik een antwoord te bieden.

Wij zoeken nog cocaïnegebruikers die willen instappen in deze nieuwe behandelmethode.

Ambulant Centrum De Kiem.

Directeur De Kiem : Dirk Vandevelde (tel 09/3896666, This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it )

Verantwoordelijke ambulant centrum : Jo Thienpont

CRA + Vouchers therapeuten: Luca Littera & Véronique Hauglustaine

Kortrijksesteenweg 185 - 9000 Gent - Tel. 09/2453898 - This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it